Güvenlik Görevlisi Fazla Mesai: 270 Saat Tavanı ve Gece Vardiyası Kuralı
Güvenlik sektörü, İş Kanunu'nun fazla mesai ve gece çalışması kurallarıyla en çok çelişen alanlardan biridir. Sahada 12 saatlik vardiyalar, 24 saat nöbetler, gece devriyeleri olağandır; oysa 4857 sayılı Kanun bunlara net sınırlar koyar. Bu yazıda iki kritik maddeyi ve pratikte nerede hata yapıldığını ele alıyoruz.
Not: Bu yazı genel bilgilendirmedir, hukuki mütalaa değildir. Uygulamada mutlaka güncel mevzuata ve iş hukuku danışmanınıza başvurun.
Yıllık 270 saat fazla mesai tavanı (m.41)
4857 madde 41'e göre fazla çalışma süresi yılda 270 saati aşamaz. Bu, kişi başına bir tavandır. Güvenlikte 12 saatlik vardiya düzeninde bu tavana yılın ortasında ulaşmak çok kolaydır. Tavana yaklaşan personeli önceden görmezseniz, ya mevzuatı ihlal edersiniz ya da ay ortasında çizelgeyi bozmak zorunda kalırsınız.
- Fazla mesai için işçinin yazılı onayı gerekir (her yıl yenilenmesi önerilir).
- Fazla çalışma ücreti normal saat ücretinin %50 fazlasıyla ödenir; işçi isterse ücret yerine serbest zaman kullanabilir.
Gece vardiyası 7,5 saat sınırı (m.69)
Madde 69, işçinin gece dönemindeki (genel olarak 20:00–06:00 arası en az 11 saat) çalışmasının 7,5 saati geçemeyeceğini söyler. Güvenlikte yaygın olan 12 saatlik gece vardiyası, bu kuralla doğrudan çelişir ve en sık gözden kaçan ihlal buradadır.
Pratikte pek çok firma gece 12 saat çalıştırır ve bunu fark etmez; denetimde veya bir iş davasında bu, ciddi bir açık haline gelir.
Kanun bazı istisnai düzenlemelere imkân tanısa da, güvenli yol vardiyayı buna göre kurmak ve gece çalışma süresini kişi bazında izlemektir.
Sahada en sık yapılan üç hata
- Tavanı geç fark etmek: 270 saate ulaşıldığında değil, yaklaşıldığında uyarı almak gerekir.
- Gece süresini takip etmemek: Toplam vardiya saatine bakılır, gece dilimi ayrı hesaplanmaz.
- Yazılı onayı ihmal etmek: Fazla mesai yaptırılır ama imzalı muvafakat dosyada yoktur.
Çözüm: çizelgeyi kurarken uyumu da kurmak
Bu kurallar sonradan denetlenecek şeyler değil; vardiya çizelgesini kurarken devreye girmelidir. Sistem, bir personeli vardiyaya atarken hem 270 saat tavanına yaklaşımı hem gece süresini hesaplarsa, ihlal daha oluşmadan önlenir.
- Her personel için yıllık fazla mesai sayacı ve %80 eşiği uyarısı
- Gece dilimi (20:00–06:00) çalışma süresinin ayrı takibi
- İmzalı fazla mesai onaylarının dijital arşivi
FocusNöbet'in Mevzuat Bekçisi, çizelge kurulurken 270 saat tavanını ve gece 7,5 saat kuralını kişi bazında izler, ihlal olmadan önce kenar notu düşer. İlgili yazı: 5188 idari para cezaları 2026.